Günlük Yaşamda İnsan Hakları

  İnsan Hakları    28 Aralık 2015
Yorum Yok

İnsan hakları kavramının tarihsel gelişimine ve günümüzde kazandığı içeriğe ilişkin olarak yapılan bu açıklamalar, sanırız insan haklarının günlük yaşamın hemen her alanıyla ne derece iç içe olduğu konusunda bir ön fikir verebilmiştir. İnsan hakları tarihte insan yaşamının somut bazı gereklerine yönelik çözümler aranırken ortaya çıkmış, toplumsal gelişmelere paralel olarak da, her yeni durumla biraz daha zenginleşerek gelişmiştir. Bugün için, modern toplumun insanı günlük yaşantısının hemen her anında bir hak ve özgürlüğü kullanmakta, gerçekleştirdiği hemen her eylemde, davranışta insan hakları kavramıyla ilişkiye geçmektedir.

 

Konuyu birkaç somut örnekle açıklayalım: Bir arkadaşımızla, tanıdığımızla telefonda konuşurken “haberleşme özgürlüğü”müzü kullanırız. Her akşam işten, okuldan çıkıp evimize geldiğimizde “konut dokunulmazlığı hakkı” bizi sarar, kuşatır. Alışverişe çıkıp yiyecek, içecek giyecek bir şeyler alırken “sözleşme özgürlüğü”müzü kullanmaktayızdır. Satın aldıklarımızı bizden daha güçlü birisinin çıkıp elimizden alamaması “mülkiyet hakkı” sayesindedir. Herhangi bir konu hakkında görüşlerimizi açıklarken “düşünce ve ifade” özgürlüğümüz devreye girer. Yorucu bir çalışma haftasından sonra, Pazar günü evde otururken hem “dinlenme hakkı”mızı, hem de “konut dokunulmazlığı”mızı kullanırız. Gazete okurken, televizyon seyrederken “basın özgürlüğü” ile ilişkideyizdir. Uzun çalışma aylarından sonra tatile çıkan birisi hem “seyahat özgürlüğünü” hem de “dinlenme hakkı”nı kullanmaktadır. İbadet ederken “din ve vicdan özgürlüğü”, bir derneğe üye olurken “örgütlenme özgürlüğü” devreye girer.

 

Bu örnekleri sayfalar dolusu çoğaltmak mümkündür. Sözün özü ise, insan haklarının hepimizin, her an ilişkide bulunduğu hukuki kavramlar olduğudur. Ancak bu, doğaldır ki, hepimizin sahip olduğu her türlü özgürlüğü her an sınırsızca kullanabileceği anlamına gelmez. Özgürlüklerin de bir sınırı vardır: diğerlerinin sahip olduğu özgürlükler! Herkes, sahip olduğu hak ve özgürlükleri başkalarının sahip olduğu özgürlüklerin kullanılmasını engellemeyecek şekilde kullanmalıdır. Aksi halde, bir özgürlükler rejiminin bulunduğundan söz edilemez. Yani, özgürlükler de bir “düzen” içinde kullanılmalıdır. Ne var ki, bu “düzen”in kuruluş amacının özgürlüklerin en etkin biçimde kullanılması olduğu hiçbir zaman akıldan çıkarılmamalıdır. “Düzen” özgürlükler için vardır demek, salt “düzen”i korumak için özgürlüklerden feda edilemeyeceği ilkesini dile getirmektir.

Bu açıdan bakıldığında, “düzen”i korumakla görevli güvenlik kuvvetleriyle hak ve özgürlüklerini kullanan bireyler arasında herhangi bir gerilim bulunmadığı açıkça görülür. Aksine, bu iki unsur birbirini tamamlamaktadır. Bir gösteri yürüyüşü örneğini ele alalım. Gösteri yürüyüşü düzenleme hakkını kullanan bireylerle, yürüyüş güzergahı üzerinde görev yapmakta olan güvenlik güçleri birbirlerine karşıt değil, aksine paralel konumlarda bulunmaktadır. Çünkü, oradaki güvenlik güçlerinin başlıca görevi, göstericilerin güvenliğini sağlamak suretiyle “gösteri yürüyüşü ve toplantı düzenleme özgürlüğünü” fiilen kullanılabilir kılmaktır. Öte yandan, güvenlik kuvvetleri mensupları da, sonuç itibarıyla toplum üyesi birer bireydirler. Onlar da, gerek görevleri esnasında, gerekse mesaileri sona erip evlerine, ailelerinin yanına döndüklerinde, tıpkı diğer bireyler gibi, herkesin sahip olduğu özgürlükleri kullanmaktadırlar. Kısacası, güvenlik güçleriyle insan hak ve özgürlükleri karşıt kutuplarda değil, aynı saflarda yer almaktadır.

 

Ancak, unutulmamalıdır ki, insan hakları keyfi, baskıcı rejimlere, düzenlere karşı verilen uzun mücadeleler sonucunda elde edilmiştir. Yani, özgürlüklerin var olabilmesi için bir düzenin bulunması gerekliliği yanında, bu düzenin yeniden keyfi ve baskıcı bir şekle bürünmesini önleyecek mekanizmaların da geliştirilmesi zorunluluğu vardır. Aksi halde, özgürlükler rejimi kolaylıkla yok edilebilecektir. Yani, özgürlükleri hem “düzensizliğe”, hem de “baskıcılığa ve keyfi yönetime” karşı, iki yönlü olarak korumaya almak gerekmektedir.

İnsan Hakları İnsan hakları Günlük Yaşamda İnsan Hakları   nsan haklar

İnsan Hakları




  Benzer Yazılar


  Yorumlar

Lütfen Disqus eklentisini kurun.